راهنمای کامل گچ‌ گیری و مراقبت از گچ
6 مهر 1405

راهنمای کامل گچ‌ گیری و مراقبت از گچ

مراقبت درست از گچ یعنی خشک نگه داشتن آن، بالا نگه داشتن عضو در روزهای اول برای کاهش تورم، خاراندن نکردن زیر گچ، و توجه به علائم هشدار مانند بی‌حسی یا تغییر رنگ انگشتان. رعایت این نکات باعث جوش خوردن درست استخوان و جلوگیری از عوارضی مانند زخم فشاری و عفونت

گچ‌گیری چیست و چه زمانی لازم می‌شود؟

گچ‌گیری روشی برای بی‌حرکت نگه داشتن استخوان یا مفصل است تا در وضعیت درست جوش بخورد یا بهبود یابد. گچ با محدود کردن حرکت، از جابه‌جایی قطعات استخوان جلوگیری می‌کند و درد را کاهش می‌دهد.

رایج‌ترین مواردی که به گچ‌گیری نیاز دارند:

  • شکستگی استخوان دست، پا، مچ یا انگشتان
  • برخی در رفتگی‌ها پس از جااندازی
  • بعضی آسیب‌های شدید رباط و تاندون
  • تثبیت پس از برخی جراحی‌های ارتوپدی

در گچ‌گیری استاندارد، ابتدا یک لایه نرم پنبه‌ای به نام باند زیر گچ روی پوست پیچیده می‌شود تا از پوست محافظت کند، سپس لایه گچ روی آن قرار می‌گیرد. باند زیر گچ ویبریل رایا ۱۵ سانتی‌متری


در روزهای اول چطور از گچ مراقبت کنیم؟

۲۴ تا ۷۲ ساعت اول از همه مهم‌تر است، چون هم گچ کاملاً سفت می‌شود و هم بیشترین تورم در این بازه رخ می‌دهد. رعایت چند نکته ساده در این روزها نقش زیادی در روند بهبود دارد:

  • عضو را بالا نگه دارید: دست یا پای گچ‌گرفته را بالاتر از سطح قلب قرار دهید (مثلاً روی چند بالش) تا تورم کمتر شود.
  • گچ تازه را دستکاری نکنید: گچ معمولی تا حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت کاملاً سفت می‌شود؛ در این مدت فشار روی آن نگذارید تا فرو نرود.
  • انگشتان را تکان دهید: حرکت آرام انگشتان دست یا پا به گردش خون و کاهش تورم کمک می‌کند.
  • از یخ به‌صورت غیرمستقیم استفاده کنید: کیسه یخ را روی گچ (نه زیر آن) و با فاصله بگذارید تا خیس نشود.

اگر گچ از نوع فایبرگلاس باشد سریع‌تر سفت می‌شود، اما اصول مراقبت تفاوت چندانی ندارد.


آیا می‌توان با گچ حمام کرد یا آن را خیس کرد؟

خیر. گچ معمولی نباید خیس شود. رطوبت باعث نرم شدن گچ، از بین رفتن فرم آن و مهم‌تر از همه، خیس ماندن لایه پنبه‌ای زیر گچ می‌شود که محیط مناسبی برای زخم پوستی و عفونت است.

برای حمام کردن این راه‌ها کمک می‌کند:

  1. گچ را داخل کیسه پلاستیکی ضدآب بپیچید و دهانه آن را کاملاً ببندید.
  2. از پوشش‌های ضدآب مخصوص گچ که در بازار موجود است استفاده کنید.
  3. هنگام دوش گرفتن، عضو گچ‌گرفته را از آب دور نگه دارید.

اگر گچ به‌طور کامل خیس شد، خودتان آن را با سشوار داغ خشک نکنید؛ با مرکز درمانی تماس بگیرید، چون گچ خیس‌شده اغلب باید تعویض شود.


خارش زیر گچ را چطور کنترل کنیم؟

خارش زیر گچ یکی از شایع‌ترین شکایت‌هاست، اما فرو کردن هر شیء زیر گچ برای خاراندن خطرناک است و می‌تواند پوست را زخم کند و عفونت ایجاد کند.

راه‌های ایمن برای کاهش خارش:

  • جریان هوای خنک سشوار (روی حالت سرد) را از دهانه گچ به داخل بدمید.
  • عضو را کمی بالا بگیرید، چون تورم می‌تواند خارش را بیشتر کند.
  • از پزشک درباره داروهای ضدحساسیت خوراکی مجاز سؤال کنید.

هرگز پودر، لوسیون یا مایع زیر گچ نریزید و هیچ شیئی مانند سیخ، مداد یا سنجاق را برای خاراندن وارد گچ نکنید. 


برای کاهش درد و تورم چه کنیم؟

درد و تورم خفیف در روزهای اول طبیعی است. با چند اقدام ساده می‌توان آن را مدیریت کرد:

اقدام توضیح
بالا نگه داشتن عضو مؤثرترین راه کاهش تورم، به‌ویژه در ۴۸ ساعت اول
کمپرس سرد روی گچ با فاصله و بدون خیس کردن گچ
حرکت دادن انگشتان بهبود گردش خون و کاهش خشکی
داروی مسکن طبق تجویز فقط با دوز و داروی تجویزشده توسط پزشک

اگر با وجود این اقدامات، درد به‌جای کم شدن روزبه‌روز بیشتر شد، این یک علامت هشدار است و باید بررسی شود.


چه کارهایی با گچ ممنوع است؟

برای جلوگیری از آسیب و عوارض، این کارها را انجام ندهید:

  • خیس کردن گچ یا حمام بدون پوشش ضدآب
  • فرو کردن اشیا زیر گچ برای خاراندن
  • بریدن، کوتاه کردن یا دستکاری لبه‌های گچ توسط خود بیمار
  • راه رفتن روی گچ پا بدون کفش گچ یا اجازه پزشک
  • ریختن پودر و لوسیون به داخل گچ
  • تحمل درد شدید یا بی‌حسی به امید اینکه خودبه‌خود خوب شود

لبه‌های زبر گچ که پوست را اذیت می‌کند را می‌توان با چسب نرم پوشاند، اما اصلاح ساختار گچ فقط کار کادر درمان است.


گچ معمولاً چند وقت می‌ماند و بعد از باز کردن چه کنیم؟

مدت گچ‌گیری به نوع و محل شکستگی و سن بیمار بستگی دارد و معمولاً بین ۳ تا ۸ هفته است (تقریبی). شکستگی‌های کودکان معمولاً سریع‌تر و شکستگی‌های اندام تحتانی و افراد مسن کندتر جوش می‌خورند. زمان دقیق را پزشک ارتوپد تعیین می‌کند.

پس از باز شدن گچ، معمولاً عضو لاغرتر، خشک و کمی خشک‌حرکت به نظر می‌رسد که طبیعی است. در این مرحله:

  • پوست را با آب ولرم بشویید و مرطوب‌کننده بزنید.
  • طبق دستور پزشک یا فیزیوتراپ، حرکات توانبخشی را آرام شروع کنید.
  • از فشار سنگین ناگهانی روی عضو خودداری کنید تا قدرت آن به‌تدریج برگردد.

بازگشت کامل قدرت عضله ممکن است چند هفته طول بکشد. دسته‌بندی محصولات ارتوپدی و توانبخشی


چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟ (علائم هشدار)

برخی علائم نشانه اختلال در گردش خون، فشار بیش از حد گچ یا عفونت هستند و نیاز به مراجعه فوری دارند. طبق توصیه انجمن‌های ارتوپدی، در صورت مشاهده هر یک از این موارد سریعاً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:

  • بی‌حسی، گزگز یا از دست دادن حس در انگشتان
  • سرد شدن، رنگ‌پریدگی یا کبودی انگشتان دست یا پا
  • درد شدید و فزاینده که با مسکن و بالا نگه داشتن عضو بهتر نمی‌شود
  • تورم شدیدی که با بالا گرفتن عضو کم نمی‌شود
  • بوی نامطبوع، ترشح یا خیس شدن دائمی از داخل گچ
  • تب همراه با درد گچ
  • ترک خوردن، شکستن یا شل شدن بیش از حد گچ

این علائم را نباید نادیده گرفت؛ فشار طولانی بر اعصاب و رگ‌ها می‌تواند آسیب دائمی ایجاد کند.


تهیه ملزومات گچ‌گیری از امید طب

فروشگاه پخش تجهیزات پزشکی امید طب انواع ملزومات گچ‌گیری از جمله باند زیر گچ پنبه‌ای، باند گچ و ملزومات ارتوپدی را با تضمین اصالت و ارسال فوری به سراسر کشور عرضه می‌کند. برای بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و مراکز اورژانس امکان خرید عمده فراهم است.

📞 برای استعلام قیمت، موجودی و مشاوره تماس بگیرید: ۰۲۱۸۲۸۰۲۵۴۷

باند زیر گچ ویبریل رایا ۱5 سانتی‌ متری


پرسش‌های متداول درباره مراقبت از گچ

آیا می‌توانم با گچ بخوابم و آن را بالا نگه دارم؟

بله. به‌ویژه در روزهای اول، هنگام خواب عضو گچ‌گرفته را روی چند بالش بالاتر از سطح قلب قرار دهید تا تورم و درد کمتر شود.

اگر انگشتان زیر گچ بی‌حس یا سرد شدند چه کنم؟

این یک علامت هشدار جدی است و می‌تواند نشانه فشار گچ روی رگ یا عصب باشد. باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید و منتظر نمانید.

چطور بفهمم گچ خیلی سفت یا خیلی شل است؟

اگر گچ آن‌قدر سفت است که باعث درد و بی‌حسی می‌شود یا آن‌قدر شل شده که عضو داخل آن حرکت می‌کند، در هر دو حالت باید توسط پزشک بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.

چه مدت طول می‌کشد تا شکستگی زیر گچ خوب شود؟

معمولاً بین ۳ تا ۸ هفته (تقریبی)، بسته به نوع و محل شکستگی و سن بیمار. زمان دقیق را پزشک ارتوپد بر اساس عکس رادیولوژی تعیین می‌کند.

بعد از باز شدن گچ چرا عضو لاغر و ضعیف شده است؟

به دلیل بی‌حرکتی، عضله در طول گچ‌گیری کمی تحلیل می‌رود. این طبیعی است و با انجام تدریجی حرکات توانبخشی طبق نظر پزشک یا فیزیوتراپ، قدرت عضو به‌مرور برمی‌گردد.


منبع علمی: راهنمای مراقبت از گچ و آتل، انجمن جراحان ارتوپد آمریکا (AAOS OrthoInfo)

آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵

بازبینی علمی: محمدرضا حیدری — کارشناس تجهیزات پزشکی

ارسال بازخورد
  • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
  • - لطفا دیدگاهتان تا حد امکان مربوط به مطلب باشد.
  • - لطفا فارسی بنویسید.
  • - میخواهید عکس خودتان کنار نظرتان باشد؟ به gravatar.com بروید و عکستان را اضافه کنید.
  • - نظرات شما بعد از تایید مدیریت منتشر خواهد شد
 
 
 
(بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد)
 
 
 
    پیشنهاد ما
    مطالب مرتبط